Trafikte herkes eşit korunmaz; korumasız olan daha çok korunur. Yaya, bisikletli ve motosikletli bir kaza anında metal bir kabuğun içinde değildir. Trafik adabının merkezinde bu asimetri vardır.
Yayanın önceliği
- Yaya geçidinde yaya her zaman önceliklidir. Sürücü yavaşlar, gerekiyorsa durur.
- Okul geçitlerinde özel dikkat gerekir; görevli varsa talimatına uyulur.
- Öndeki araç yayaya yol vermek için durmuşsa, arkadaki araç sollama yapamaz. Bu, yayanın görünmediği ve en çok can kaybının yaşandığı senaryodur.
- Kavşakta sağa veya sola dönerken karşıya geçmekte olan yayaya yol verilir.
Yaya kural ihlali yapsa bile sürücü çarpmamakla yükümlüdür. "Yanlış yerden geçiyordu" savunması, sürücünün dikkatli olma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Çocuk yayalar
Çocuklar yetişkin gibi davranmaz ve bu bir kusur değil, gelişimsel bir gerçektir:
- Boyları kısa olduğu için park etmiş araçların arkasından görünmezler ve kendileri de yolu göremezler
- Hız ve mesafe algısı tam gelişmemiştir
- Aniden koşabilir, topun peşinden yola atlayabilirler
Okul çevresi, park ve oyun alanı yakınlarında hız mutlaka düşürülür. Yolun kenarında çocuk gören sürücü, çocuğun yola atlayacağını varsayarak hazırlıklı olmalıdır.
Yaşlı ve engelli yayalar
Yaşlılarda tepki ve yürüme hızı düşüktür; karşıya geçiş yeşil ışık süresinden uzun sürebilir. Görme engelli yayalar beyaz baston veya rehber köpekle tanınır; onlara mutlaka yol verilir ve korna çalınarak paniğe sürüklenmez. Kaldırımdaki hissedilebilir yüzeyler (sarı tırtıklı yol) üzerine park edilmez.
Bisikletli ve motosikletliler
- Küçük ve ince oldukları için kör noktada kaybolurlar; şerit değiştirmeden önce omuz üstünden bakmak şarttır.
- Yandan geçerken yeterli yan mesafe bırakılır; yakın geçmek hava akımıyla dengelerini bozabilir.
- Yol yüzeyindeki çukur, rögar kapağı ve kaygan zemin onlar için sizin için olduğundan çok daha tehlikelidir; ani yön değiştirebilirler.
- Araç kapısını açmadan önce ayna ve omuz kontrolü yapılır — açılan kapı bisikletliyi düşürebilir.
Yolcu güvenliği
- Emniyet kemeri ön ve arka koltuklarda zorunludur. Arka koltuktaki takmayan yolcu, kazada öndekine çarparak onun da ölümüne yol açabilir.
- Çocuklar yaş ve boya uygun koltuk/yükseltici kullanır; küçük çocuk ön koltukta taşınmaz. Hava yastığı açıldığında çocuk için tehlikelidir.
- Yolcu indirme-bindirme sağ taraftan ve durulan yerde yapılır.
- Araçta gevşek eşya bırakılmaz; ani frende mermi gibi savrulur.
Hayvanlar
Yol kenarında hayvan sürüsü görüldüğünde hız düşürülür, korna çalınmaz — sürü ürküp yola dağılabilir. Yaban hayvanı geçebilir levhası olan kesimlerde özellikle alacakaranlıkta dikkat edilir.
Kısa özet
Yaya geçidinde öncelik yayanındır; yayaya yol vermek için duran araç sollanmaz. Çocuk aniden yola atlayabilir varsayımıyla sürülür. Görme engelliye korna çalınmaz. Bisikletli ve motosikletli kör noktada kaybolur, yan mesafe bırakılır. Arka koltukta da kemer zorunludur.