Trafik sorularının önemli bir bölümü aslında bir tanım sorusudur. "Banket nedir", "geçiş üstünlüğü kimdedir" gibi soruların cevabı yorumla değil, mevzuattaki karşılığıyla verilir. Bu ders o karşılıkları topluyor.
Temel tanımlar
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| Trafik | Yayaların, hayvanların ve araçların karayolu üzerindeki hâl ve hareketleri |
| Karayolu | Trafik için kamunun yararlanmasına açık arazi şeridi, köprüler ve alanlar |
| Araç | Karayolunda kullanılabilen motorlu, motorsuz ve özel amaçlı taşıtlar ile iş makineleri |
| Taşıt | Karayolunda insan, hayvan ve yük taşımaya yarayan araçlar |
| Sürücü | Karayolunda motorlu veya motorsuz bir aracı sevk ve idare eden kişi |
| Yaya | Araçlarda bulunmayan, karayolunda hareketsiz veya hareket hâlindeki kişiler |
Yol bölümleri
- Taşıt yolu (kaplama): Karayolunun taşıt trafiğine ayrılan kısmı.
- Şerit: Taşıtların güvenli seyri için çizgilerle ayrılmış bölüm.
- Banket: Yolun taşıt yolu dışında kalan, yaya ve zorunlu hâllerde araçların kullanabileceği kısmı. Normal şartlarda banketten gidilmez, sollama yapılmaz.
- Bölünmüş yol: Gidiş-geliş yönleri ortadaki bir engel veya refüjle ayrılmış yol.
- İki yönlü yol: Taşıt yolunun her iki yönde trafiğe açık olduğu yol.
- Tek yönlü yol: Yalnızca tek yönde trafiğe açık yol.
- Kavşak: İki veya daha fazla karayolunun kesişme veya birleşme yeri.
Geçiş hakkı ve geçiş üstünlüğü — karıştırılmamalı
Geçiş hakkı: Yaya veya sürücünün, diğerlerine göre önce geçme hakkıdır. Kurallardan doğar (ana yol, sağdan gelen vb.).
Geçiş üstünlüğü: Görev hâlindeki belirli araçların, can ve mal güvenliğini tehlikeye atmamak şartıyla trafik kısıtlama ve yasaklarına uymayabilmesidir. Bu hak yalnızca görev sırasında ve sesli-ışıklı uyarı cihazları çalışırken geçerlidir.
Geçiş üstünlüğüne sahip araçların öncelik sırası şöyledir:
- Cankurtaran (ambulans) ve yaralı-acil hasta taşıyan araçlar
- İtfaiye araçları
- Hükümet temsilcisi taşıyan araçlar
- Emniyet ve zabıta araçları
- Trafik hizmetinde kullanılan araçlar
- Alarm veya afet durumundaki araçlar
Bu araçlar geldiğinde diğer sürücüler sağa yanaşıp yol verir; kavşakta ise kavşağı boşaltır.
Durma, duraklama, park etme
| Tanım | |
|---|---|
| Durma | Kırmızı ışık, trafik görevlisi veya zorunluluk nedeniyle aracın kısa süre durdurulması. Sürücünün iradesi dışındadır. |
| Duraklama | Yolcu indirip bindirmek, yük almak gibi nedenlerle aracın beş dakikayı geçmeyecek şekilde durdurulması. |
| Park etme | Aracın, duraklamayı gerektiren hâller dışında bırakılması. |
Kısa özet
Banket zorunlu hâller içindir. Geçiş hakkı kuraldan, geçiş üstünlüğü görevden doğar ve sesli-ışıklı uyarı şarttır; sırada ilk ambulans vardır. Duraklama beş dakikayı geçmez; geçerse park sayılır.