Motosiklet alırken en sık yapılan hata, ehliyetin yeterli olup olmadığına silindir hacmine bakarak karar vermek. Galeride "benim ehliyetim A2, 500 cc'ye kadar binerim" cümlesi çok duyulur. Oysa mevzuatta motosiklet sınıflarını cc belirlemiyor. Sürücü belgesi sınıflarının tanımı motor gücü (kilovat) ve gücün ağırlığa oranı üzerine kurulu.
Aradaki fark teorik değil. Ruhsatında aynı gücü taşıyan iki motosikletten biri A2 kapsamına girerken, daha hafif olan diğeri oranı aştığı için kapsam dışında kalabiliyor. Yanlış sınıfla trafiğe çıkan sürücü hem idari para cezası ödüyor hem de kaza durumunda kasko teminatını kaybediyor.
Sınıfı Belirleyen Üç Sayı
Bir motosikletin hangi sürücü belgesiyle kullanılabileceği üç değere bakılarak bulunur ve üçü de ruhsatta yazar:
- Silindir hacmi (cm³): Yalnızca A1 sınıfında bir üst sınır olarak geçer, tek başına belirleyici değildir.
- Motor gücü (kW): A1 için 11, A2 için 35 kilovat sınırı buradan okunur. Beygir gücü değil kilovat esas alınır.
- Gücün ağırlığa oranı (kW/kg): Motor gücünün, aracın ağırlığına bölünmesiyle bulunur. A1'de 0,1 · A2'de 0,2 sınırı vardır.
Ruhsatta beygir gücü yazıyorsa kilovata çevirmek gerekir: 1 kW yaklaşık 1,36 beygir gücüne (BG) denk gelir. Yani 35 kW yaklaşık 47,6 BG, 11 kW ise yaklaşık 15 BG eder.
A1, A2 ve A Sınıfı Sürücü Belgeleri
| Sınıf | Kullanılabilecek motosikletler | Asgari yaş |
|---|---|---|
| M | Motorlu bisiklet (moped) | 16 |
| A1 | Silindir hacmi 125 cm³'ü, gücü 11 kW'ı ve gücünün ağırlığına oranı 0,1'i geçmeyen sepetli veya sepetsiz iki tekerlekli motosikletler ile gücü 15 kW'ı geçmeyen üç tekerlekli motosikletler | 16 |
| A2 | Gücü 35 kW'ı ve gücünün ağırlığına oranı 0,2'yi geçmeyen sepetli veya sepetsiz iki tekerlekli motosikletler ile gücü 15 kW'ı geçmeyen üç tekerlekli motosikletler | 18 |
| A | Güç ve silindir hacmi sınırı olmaksızın bütün motosikletler | 24 (A2 belgesiyle en az 2 yıl deneyimi olanlarda 20) |
Tablodaki en kritik ayrıntı, A1 satırındaki üç ölçünün birlikte aranması. 125 cm³ olması tek başına yetmiyor; aynı motosikletin gücü 11 kW'ı, oranı da 0,1'i geçmemeli. Üçünden biri aşılırsa A1 belgesi o motosiklet için yetersiz kalıyor.
Diğer sürücü belgesi sınıflarının kapsamını ehliyet sınıfları ve hangi aracı kullanır yazımızdan görebilirsiniz.
kW/kg Oranı Nasıl Hesaplanır?
Hesap basit: motor gücü (kW) ÷ ağırlık (kg). Çıkan sayı sınıfın sınırının altında kalmalı. Üç örnek üzerinden bakalım:
| Motosiklet | Güç | Ağırlık | Oran | Sonuç |
|---|---|---|---|---|
| Örnek 1 | 35 kW | 200 kg | 0,175 | A2 sınırının altında, uygun |
| Örnek 2 | 34 kW | 160 kg | 0,2125 | Güç sınırın altında ama oran aşıldı, A2 yetmez |
| Örnek 3 | 11 kW | 100 kg | 0,11 | A1 oranı aşıldı, A1 yetmez |
Üçüncü örnek, oranın neden ayrı bir ölçü olduğunu iyi gösteriyor. 11 kW gücündeki bir motosikletin A1 kapsamına girebilmesi için ağırlığının en az 110 kilogram olması gerekir. Aynı gücü çok daha hafif bir gövdeye koymak, aracı A1 sürücüsü için fazla hızlandırıcı hâle getirdiği için mevzuat bu sınırı ayrıca koymuş.
Silindir Hacmine Bakmak Neden Yanıltıyor?
cc, motorun hacmini söyler; o hacimden ne kadar güç alındığını söylemez. Aynı silindir hacminden çok farklı güçler çıkabildiği için iki motosiklet "500 cc" etiketiyle satılırken bambaşka sınıflara girebilir.
İki yönlü yanılma da mümkün. Yüksek devirli sportif bir 125, hacmi uygun olduğu hâlde gücüyle A1 sınırını zorlayabilir. Buna karşılık daha büyük hacimli bir motosiklet, fabrika çıkışı gücü sınırlandırılmışsa A2 kapsamında kalabilir. Her iki durumda da bakılacak yer ruhsattaki güç ve ağırlık değerleridir, kataloğ bilgisi veya satıcı beyanı değil.
50 cc Motorlar ve M Sınıfı
Karayolları Trafik Kanunu, moped'i (motorlu bisiklet) şöyle tanımlıyor: azami hızı saatte 45 kilometreyi, içten yanmalı motorluysa silindir hacmi 50 santimetreküpü, elektrik motorluysa azami sürekli nominal güç çıkışı 4 kilovatı geçmeyen iki veya üç tekerlekli taşıtlar.
Bu tanıma giren araçlar M sınıfı sürücü belgesi kapsamında. "50 cc motor ehliyetsiz kullanılır" inanışı doğru değil: moped de sürücü belgesi isteyen bir motorlu taşıt. M sınıfı araçlar üst sınıf sürücü belgelerinin kapsamında kaldığı için, A veya B belgesi olan sürücünün ayrıca M sınıfı belge alması gerekmez.
B Sınıfı Ehliyetle 125 cc Kullanmanın Şartları
10 Şubat 2024 tarihli ve 32456 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan düzenlemeyle, B sınıfı sürücü belgesi sahiplerine 125 cm³'e kadar motosiklet kullanma imkânı geldi. Ancak bu hak otomatik değil ve en çok yanlış anlaşılan konu bu.
Yararlanmak için aranan şartlar:
- En az 2 yıllık B sınıfı sürücü belgesine sahip olmak
- Son 5 yıl içinde sürücü belgesi geri alınmamış olmak
- Sağlık şartlarını taşımak
- Millî Eğitim Bakanlığınca belirlenen kurallar ve süre içinde direksiyon eğitimi almak
- Sürüş sınavında başarılı olmak
Şartları sağlayan sürücünün belgesi değiştirilmiyor ve harç alınmıyor; yetki sisteme şerh olarak işleniyor. Ticari faaliyette kullanılan motosikletler bu kapsamın dışında tutuldu; kurye ve moto kurye çalışması için ayrı sınıf sürücü belgesi gerekiyor.
Yani cebinde B sınıfı ehliyet olan bir sürücünün, eğitimi ve sınavı tamamlamadan 125'lik bir motosiklete binmesi hâlâ "sınıfına uygun olmayan araç kullanmak" sayılıyor.
Yanlış Sınıfla Yakalanmanın Bedeli
Karayolları Trafik Kanunu'nun 39. maddesi açık: sürücü belgesi sahiplerinin, belgelerinin sınıfına göre sürmeye yetkili oldukları araçların dışındaki araçları sürmeleri yasak. 2026 yılı için uygulanan idari para cezası 11.629 TL. Ceza tebliğinden itibaren 15 gün içinde ödenirse %25 indirimle 8.721,75 TL'ye iniyor.
Kanunun aynı maddesinde çoğu sürücünün bilmediği ikinci bir yaptırım var: bu kişilere araç kullandıran araç sahibine de tescil plakası üzerinden aynı miktarda idari para cezası veriliyor. Yani motosikletini "bir tur at" diye veren kişi de aynı tutarı ödüyor. İhlal ayrıca sürücünün trafik ceza puanı hanesine işleniyor.
Asıl ağır sonuç kaza durumunda ortaya çıkıyor. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları, aracın ilgili mevzuata göre gerekli sürücü belgesine sahip olmayan kişilerce kullanılması sırasında meydana gelen zararları teminat dışında bırakıyor. Sınıfı yetmeyen bir belgeyle motosiklet kullanan sürücünün kasko hasarı bu gerekçeyle ödenmeyebiliyor; karşı tarafın zararı zorunlu trafik sigortasından karşılansa bile sigorta şirketi ödediği tutar için sürücüye rücu edebiliyor.
Hangi Sınıfa Ne Zaman Başvurulur?
Motosiklet ehliyetinde kademeli bir yapı var. 16 yaşında A1 ile başlayan sürücü, 18'inde A2'ye, A2 belgesiyle iki yılı doldurduğunda 20 yaşında A sınıfına geçebiliyor. Doğrudan A sınıfına başvurmak isteyen için ise 24 yaş şartı aranıyor.
Başvuru, sağlık raporu ve sınav sürecinin tamamı için ehliyet nasıl alınır rehberimize bakabilirsiniz. İlk kez sürücü belgesi alanların iki yıl boyunca tabi olduğu kurallar için aday sürücülük yazımız yol gösterir. Sınıfı doğru belirleyip yola çıkmadan önce uzun yol motosiklet yolculuğu hazırlıklarını da gözden geçirmekte fayda var.
Sıkça Sorulan Sorular
A2 ehliyet kaç cc motosiklet kullanır?
Mevzuatta A2 için cc sınırı yok. A2 sınıfı, gücü 35 kW'ı ve gücünün ağırlığına oranı 0,2'yi geçmeyen iki tekerlekli motosikletleri kapsıyor. Bu yüzden "A2 kaç cc" sorusunun tek bir cevabı yok; ruhsattaki kilovat ve ağırlık değerlerine bakmak gerekiyor.
A1 ehliyetle 125 cc her motosiklet kullanılır mı?
Hayır. A1'de üç şart birlikte aranıyor: silindir hacmi 125 cm³'ü, güç 11 kW'ı, gücün ağırlığa oranı 0,1'i geçmeyecek. 125 cm³ olduğu hâlde gücü veya oranı sınırı aşan bir motosiklet A1 belgesiyle kullanılamaz.
B sınıfı ehliyetim var, 125 cc motosiklete binebilir miyim?
Ancak şartları tamamladıktan sonra. En az 2 yıllık B belgesi, son 5 yılda belge geri alınmamış olması, sağlık şartları, Millî Eğitim Bakanlığınca belirlenen direksiyon eğitimi ve sürüş sınavında başarı gerekiyor. Yetki sisteme şerh olarak işleniyor; ticari kullanım kapsam dışında.
kW/kg oranı ruhsatta yazmıyorsa ne yapmalı?
Oran ruhsatta hazır yazmaz, hesaplanır. Ruhsattaki motor gücü değeri (kW), yine ruhsattaki ağırlık değerine bölünür. Çıkan sayı A1 için 0,1'in, A2 için 0,2'nin altında kalmalıdır.
Sınıfına uygun olmayan motosiklet kullanmanın cezası ne kadar?
2026 yılı için 11.629 TL idari para cezası uygulanıyor; 15 gün içinde ödemede %25 indirim var. Kanun, aracı kullandıran araç sahibine de tescil plakası üzerinden aynı tutarda ceza verilmesini öngörüyor.
A sınıfı ehliyet için 24 yaşı beklemek şart mı?
Şart değil. A2 sınıfı sürücü belgesiyle en az iki yıllık deneyimi olanlar 20 yaşında A sınıfına geçebiliyor. Doğrudan A sınıfına başvuranlar içinse 24 yaş şartı aranıyor.
Elektrikli motosiklette hangi sınıf gerekir?
Ölçü yine kilovat. Azami hızı 45 km/s ve sürekli nominal güç çıkışı 4 kW'ı geçmeyen elektrikli araçlar moped sayılıp M sınıfına giriyor; bu değerlerin üzerindekiler güçlerine göre A1, A2 veya A sınıfı sürücü belgesi istiyor.