Kazaların büyük bölümü kavşaklarda olur, çünkü orada birden çok araç aynı alanı paylaşmak zorundadır. Kavşak kuralları ezber değil, bir öncelik zinciridir; zinciri bilirseniz her soruyu çözersiniz.
Kavşak türleri
- Kontrollü kavşak: Trafik görevlisi veya ışıklı işaret cihazı vardır.
- Kontrolsüz kavşak: Görevli, ışık veya levha yoktur; öncelik kuralları geçerlidir.
- Dönel kavşak (göbekli): Ortasında ada bulunan, tek yönlü dolaşımlı kavşak.
Kontrolsüz kavşakta öncelik zinciri
Sırayla bakılır, ilk uyan kural belirleyicidir:
- Geçiş üstünlüğü olan araç (ambulans, itfaiye vb. — görev hâlinde)
- Raylı taşıt (tramvay) — her koşulda önceliklidir
- Ana yoldaki araç — tali yoldan gelen bekler
- Sağdaki araç — eşit koşullarda sağdan gelen önce geçer
- Düz giden araç — dönüş yapacak olan bekler
Sağdan gelen kuralı, yalnızca diğer kriterler eşit olduğunda devreye girer. "Kavşakta her zaman sağdaki geçer" ifadesi yanlıştır ve sık sorulan bir tuzaktır.
Dönüşlerde öncelik
- Sağa dönüş: Sürücü sağ şeride yaklaşır, dar kavis çizerek döner. Yayaya yol verir.
- Sola dönüş: Sola yaklaşır, geniş kavis çizer. Karşıdan gelen düz giden araçlara yol verir. Sola dönen daima bekler.
Her iki dönüşte de sinyal önceden verilir ve manevra bitene kadar sürdürülür.
Dönel kavşak
- Dönüş yönü saat yönünün tersidir (soldan sağa doğru, ada solda kalır)
- Kavşağa girecek olan, kavşak içindeki araçlara yol verir
- Kavşaktan çıkarken sağ sinyal verilir
- Ada üzerine çıkılmaz, park edilmez
Kavşakta yasak olanlar
- Duraklamak ve park etmek
- Sollama yapmak
- Geri gitmek
- Şerit değiştirmek
- Yol boşalmadan kavşağa girmek — trafik sıkışıksa yeşil ışıkta bile girilmez, aksi hâlde kavşak kilitlenir
Işıklı işaretler
| Işık | Anlamı |
|---|---|
| Kırmızı | Dur. Durma çizgisinden önce durulur. |
| Sarı | Geçiş hakkı bitiyor; güvenle durulabiliyorsa durulur. Hızlanmak için değildir. |
| Kırmızı + sarı birlikte | Yeşil yanmak üzere; hazırlan, ama hareket etme. |
| Yeşil | Yol açık — kavşak boşsa geç. |
| Yeşil ok | Yalnızca okun gösterdiği yöne gidilebilir. |
| Yanıp sönen sarı | Kavşak kontrolsüz; dikkatle ve yavaşlayarak geç. |
Kısa özet
Öncelik zinciri: geçiş üstünlüğü > raylı taşıt > ana yol > sağdan gelen > düz giden. Sola dönen karşıdan gelene yol verir. Dönel kavşakta içerideki önceliklidir. Yeşil ışıkta bile kavşak boş değilse girilmez.