Kaza anında verilen ilk kararlar, hem can güvenliğini hem de sonraki hukuki süreci belirler. Panik hâlinde doğru sırayı hatırlamak için bu ders bir kontrol listesi gibi okunmalıdır.
Kaza türleri
- Maddi hasarlı kaza: Yalnızca araç veya eşyada hasar vardır, yaralı yoktur.
- Yaralanmalı kaza: Bir veya birden çok kişi yaralanmıştır.
- Ölümlü kaza: Olay yerinde veya sonrasında ölüm meydana gelmiştir.
Kaza yerinde sürücünün yükümlülükleri
- Durmak. Kaza yerinden ayrılmak suçtur.
- Olay yerini güvene almak. Kontak kapatılır, dörtlü flaşör yakılır, reflektör konur.
- Yaralı varsa ilk yardım yapmak ve 112'yi aramak. İlk yardım bilgisi yoksa bile yardım çağırmak zorunludur.
- Trafik güvenliğini sağlamak, gerekirse trafiği yönlendirmek.
- Yetkililere haber vermek ve gelene kadar beklemek.
- Kanıtları korumak — araçların yerini değiştirmemek (yalnızca yaralanmasız kazada ve trafiği aksatıyorsa, yerler işaretlenerek kenara çekilebilir).
Yaralı varsa araçlar yerinden oynatılmaz ve yaralıya, hayati tehlike olmadıkça dokunulmaz. Yalnızca maddi hasar varsa ve taraflar anlaşmışsa, araçların yerleri işaretlenip yol açılabilir.
Maddi hasarlı kaza tutanağı
Yaralı yoksa ve taraflar anlaşabiliyorsa kaza tespit tutanağı birlikte doldurulur; trafik ekibi beklemek zorunlu değildir. Tutanakta bulunması gerekenler:
- Kaza tarihi, saati ve yeri
- Sürücülerin kimlik ve sürücü belgesi bilgileri
- Araçların plaka, marka ve sigorta poliçe bilgileri
- Kaza yerinin ve araç konumlarının krokisi
- Hasarın tarifi
- Varsa tanık bilgileri
- Her iki sürücünün imzası
Fotoğraf çekmek tutanağın yerine geçmez ama destekleyici olur: araçların konumu, fren izleri, çevre işaretleri kadrajda olmalıdır.
Tutanağın tutulamayacağı durumlar
Şu hâllerde mutlaka yetkili birim çağrılır:
- Yaralanma veya ölüm varsa
- Sürücülerden biri alkollü veya uyuşturucu etkisinde ise
- Sürücü belgesi, tescil belgesi veya zorunlu trafik sigortası yoksa
- Kamu malına zarar verilmişse
- Taraflar anlaşamıyorsa
- Araçlardan biri kamu kurumuna aitse
Kaza sonrası
Tutanak sigorta şirketine iletilir. Zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası, kusurlu tarafın karşı tarafa verdiği zararı karşılar; kendi aracınızın hasarı için kasko gerekir. Bu ayrım sıkça karıştırılır.
Kısa özet
Kaza yerinden ayrılmak suçtur. Sıra: dur, güvene al, yaralıya bak ve 112'yi ara, yetkiliye haber ver. Yaralı varsa araçlar oynatılmaz. Yalnızca maddi hasarda ve anlaşma varsa tutanak tutulup yol açılabilir; alkol, sigortasızlık veya anlaşmazlık varsa yetkili çağrılır.