Sınavın en kolay puan alınan bölümlerinden biridir çünkü sorular genelde mantıkla çözülür. Yine de kavramların doğru bilinmesi gerekir.
Egzoz gazları ve etkileri
| Gaz | Etkisi |
|---|---|
| Karbonmonoksit (CO) | Renksiz, kokusuz, zehirli. Kandaki oksijenin yerini alır. Kapalı garajda motor çalıştırmak ölümcüldür. |
| Karbondioksit (CO₂) | Zehirli değildir ama sera etkisinin başlıca sorumlusudur. |
| Azot oksitler (NOx) | Solunum yollarını tahriş eder, asit yağmurlarına katkıda bulunur. |
| Hidrokarbonlar (HC) | Yanmamış yakıt artığı; duman ve kanserojen etki. |
| Kurşun bileşikleri | Sinir sistemine zararlıdır (kurşunsuz benzin bu yüzden yaygınlaşmıştır). |
Egzoz emisyonu neden artar?
- Bakımsız motor, kirli hava filtresi, ayarsız enjeksiyon
- Ani hızlanma ve ani frenleme
- Yüksek devirde ve uygun olmayan viteste sürüş
- Rölantide gereksiz uzun süre çalıştırma
- Düşük lastik basıncı — yuvarlanma direnci artar, yakıt tüketimi yükselir
- Gereksiz yük ve aracın üstündeki port bagajın boş dolaşması
Egzoz emisyon ölçümü belirli aralıklarla yaptırılması zorunludur; ölçümsüz araç trafiğe çıkamaz.
Ekonomik ve çevreci sürüş
Aynı davranışlar hem yakıtı hem emisyonu azaltır:
- Yumuşak kalkış, erken vites yükseltme, sabit hızda seyir
- Motoru gereksiz yere yüksek devirde çalıştırmamak
- Trafiği önden okuyup ani fren yapmamak
- Uzun beklemelerde motoru durdurmak
- Lastik basınçlarını düzenli kontrol etmek
- Periyodik bakımları aksatmamak
- Klimayı gereksiz kullanmamak; camları yüksek hızda açık tutmamak (hava direnci artar)
Gürültü kirliliği
Trafik, şehirlerdeki gürültünün en büyük kaynağıdır. Gereksiz korna, yüksek devirde sürüş, egzoz düzeneğinde yapılan değişiklikler ve yüksek sesli müzik gürültü kirliliği yaratır. Hastane, okul ve ibadethane çevrelerinde ses çıkarmak ayrıca yasaktır.
Uzun süreli gürültüye maruz kalmak yalnızca rahatsızlık değil; işitme kaybı, uyku bozukluğu ve dikkat dağınıklığı da yapar — dikkat dağınıklığı doğrudan bir trafik güvenliği sorunudur.
Atıklar
- Atık motor yağı toprağa veya kanalizasyona dökülmez; yalnızca bir litre yağ çok büyük miktarda suyu kullanılamaz hâle getirir. Yetkili toplama noktalarına verilir.
- Akü ağır metal içerir; çöpe atılmaz, geri dönüşüme verilir.
- Ömrünü tamamlamış lastikler yakılmaz — yanarken çok yoğun zehirli duman çıkarır.
- Araçtan dışarı çöp atmak hem çevre kirliliği hem de arkadan gelen için tehlikedir; ayrıca cezai yaptırımı vardır.
Kısa özet
Karbonmonoksit zehirli, karbondioksit sera gazıdır. Emisyonu artıran şey bakımsızlık ve sert sürüştür. Ekonomik sürüş aynı zamanda çevreci sürüştür: yumuşak kalkış, erken vites, doğru lastik basıncı. Atık yağ, akü ve lastik doğaya bırakılmaz.