İlk yardımın en riskli bölümü budur. Yanlış taşıma, yürüyebilecek bir yaralıyı ömür boyu felç bırakabilir. Bu yüzden temel kural nettir: zorunlu olmadıkça yaralı taşınmaz.
Yaralı hangi durumda taşınır?
Yalnızca bulunduğu yerde kalması, taşınmasından daha büyük tehlike oluşturuyorsa:
- Yangın veya patlama riski
- Araç devrilme, suya batma tehlikesi
- Zehirli gaz ortamı
- Trafik akışının ortasında kalmış olmak
Bunların dışında yaralı olduğu yerde bırakılır ve sağlık ekibi beklenir.
Taşımanın genel kuralları
- Baş, boyun ve gövde tek eksen hâlinde korunur
- İlkyardımcı kendi belini korur: dizlerini bükerek kalkar, beliyle değil bacaklarıyla kaldırır
- Yaralı, ilkyardımcının vücuduna yakın tutulur
- Birden çok kişi varsa bir kişi komut verir, hareket aynı anda yapılır
- Ani ve sarsıntılı hareketten kaçınılır
Rentek manevrası
Rentek, araç içindeki yaralıyı — omurga eksenini koruyarak — hızla dışarı çıkarma tekniğidir. Yalnızca hayati tehlike varken (yangın, patlama, suya batma) kullanılır; yaralı normalde araçta bırakılır.
Uygulama: yaralının emniyet kemeri açılır, ayakları pedallardan kurtarılır. İlkyardımcı yaralının arkasından bir kolunu koltuk altından geçirip çenesini kavrar, diğer eliyle bileğinden tutar. Yaralının başı ilkyardımcının göğsüne dayanır ve tek hamlede, gövde ekseni bozulmadan araçtan çıkarılır.
Sürükleme yöntemleri
Kaldırılamayacak kadar ağır yaralıda veya dar-alçak bir yerden geçirilmesi gerektiğinde kullanılır. Yaralı, giysisinden veya altına serilen bir battaniyeden çekilerek baş tarafı önde olacak şekilde sürüklenir.
Kısa mesafe taşıma yöntemleri
- Kucakta taşıma: Hafif ve bilinci açık yaralıda, kısa mesafe.
- Sırtta taşıma: Yaralı tutunabiliyorsa; bilinci kapalı kişide kullanılmaz.
- İtfaiyeci yöntemi: Yaralı omuza alınır, ilkyardımcının bir eli boşta kalır.
- Koltuk altından tutarak: İki ilkyardımcı; biri koltuk altından, diğeri dizlerin altından tutar.
- Örümcek (altın beşik) yöntemi: İki ilkyardımcı el ele kenetlenip oturak oluşturur; bilinci açık yaralı için.
Sedye ile taşıma
- Yaralı sedyeye en az üç kişiyle, aynı anda ve düz olarak alınır
- Sedyeye bağlanır; taşıma sırasında kayması engellenir
- Düz zeminde ayakları önde taşınır — böylece yaralı kendini görebilir ve baş dönmesi olmaz
- Yokuş yukarı çıkarken baş önde, yokuş aşağı inerken ayaklar önde olur
- Taşıyıcılar adımlarını uydurmaz — aynı anda atılan adım sedyede sarsıntı yaratır
Kısa özet
Zorunlu olmadıkça taşıma. Rentek yalnızca hayati tehlikede, araç içinden çıkarmak için. Sürükleme, ağır yaralıda veya dar geçitte, baş önde. Sedyede düz zeminde ayaklar önde, yokuş yukarı baş önde. Taşıyıcılar adım uydurmaz.